İşe İade Davası Nedir?

İşe iade davası, iş akdi işveren tarafından geçerli bir sebebe dayanmaksızın feshedilen işçinin açtığı, feshin geçersizliği ile aynı şartlarla işe devamının sağlanması talepli davadır.

İşe iade davası İş Kanunu’nun işçiye sağladığı iş güvencesi hükümlerindendir. İş akdi haklı veya geçerli bir sebeple feshedilmeyen işçi, kanunda sayılan şartların mevcut olması halinde işe iade davası açarak, çalışmadığı süreye ilişkin ücret alacağını da talep edebilecektir.

İşe iade davası açılabilmesi için, öncelikle arabulucuya başvurulması zorunludur. Arabuluculuk sürecinde işe iade ve boşta geçen süre ücretinin işverence kabul edilmemesi halinde işe iade davası açılabilir.

İşe iade davasında görevli mahkeme iş mahkemeleri olup yetkili mahkeme ise davalı işverenin yerleşim yeri veya işin yapıldığı yer mahkemesidir.

İşe İade Davasının Şartları Nelerdir?

4857 sayılı İş Kanunu‘nda işe iade davası açılabilmesi için belli şartlar düzenlenmiştir.

İş Kanunu’nun 18. maddesinde işverenin geçerli sebebe dayanarak iş sözleşmesini feshedebilmesi düzenlenmiştir. İş Kanunu’nun 20. maddesi gereğince de; iş sözleşmesi feshedilen işçi, iş sözleşmesi sona erdirilirken herhangi bir sebep gösterilmemiş veya kendisine gösterilen sebep geçerli bir sebep değil ise işe iade davası açabilir. 

4857 sayılı İş Kanunu’na göre işçinin işverenden işe iadesini talep edebilmesi için belli şartlar öngörülmüştür. İşçinin, İş Kanunu m. 18 ve devamındaki maddelerde (İş Kanunu m. 19-21) düzenlenen iş güvencesinden yararlanabilmesi ve işe iade davası açılabilmesi için şu şartlar mevcut olmalıdır:

1- İş Kanunu veya Basın İş Kanunu’na tabi bir iş sözleşmesi olmalıdır.

2- İşçi, otuz veya daha fazla işçi çalıştırılan bir işyerinde çalışıyor olmalıdır.

3- İşçinin işyerindeki kıdemi en az 6 ay olmalıdır.

4- İşçi, işletmenin veya işyerinin bütününü sevk ve idare eden işveren vekili veya yardımcısı niteliğinde bir eleman (işçi) olmamalıdır.

5- İşçinin belirsiz süreli bir iş sözleşmesi ile çalışıyor olması ve ayrıca bu sözleşmenin işveren tarafından sona erdirilmiş olması gerekir.

Sayılan bu şartların yanında İş Kanunu’nun 19. Maddesi uyarınca; işverenin iş akdini fesih bildirimini yazılı olarak yapması ve fesih sebebini açık ve kesin bir şekilde belirtmesizorunludur. Ayrıca, iş akdinin geçerli bir sebeple feshedildiğinin ispat yükü de işverendedir.

İşe iade davası açılabilmesi için iş akdinin feshinin bildirim tarihinden itibaren 30 gün içerisinde arabuluculuk başvurusunun yapılması gerekmekte, arabuluculuk son tutanağının düzenlenmesinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde de işe iade davasının yetkili ve görevli iş mahkemesinde açılması gerekmektedir.

Mahkemece feshin geçersizliği ile işçinin işe iadesine karar verilmesi halinde işçi işe iade kararının kesinleşmesinden itibaren 10 gün içerisinde işverene işe iade için başvuruda bulunmak zorundadır.

İşverence geçerli sebep gösterilmediği veya gösterilen sebebin geçerli olmadığı mahkemece veya özel hakem tarafından tespit edilerek feshin geçersizliğine karar verildiğinde, işveren, işçiyi bir ay içinde işe başlatmak zorundadır. İşçinin 10 günlük başvurusu sonrasında işveren 1 aylık süre içerisinde işçiyi, fesihten önceki işyerinde ve aynı koşullarla işe başlatmak zorundadır. İşverenin işçiyi başka bir işyerinde, şubesinde veya farklı çalışma koşullarıyla işe başlatması halinde işçi şie başlamak zorunda değildir.

İşveren, işçiyi başvurusu üzerine 1 ay içinde işe başlatmaz ise, işçiye en az 4 aylık ve en çok 8 aylık ücreti tutarında tazminat ödemekle yükümlü olur.

İşe İade Davasında İstenebilecek Tazminatlar Nelerdir?

İş akdi geçersiz şekilde feshedilen işçi, işe iade talebinin yanında boşta geçen süre ücreti ile işe başlatılmaması halinde işe başlatmama tazminatının tespitini de talep edebilir. İşe iade davası sonucunda verilecek olan karar bir tespit hükmü olduğundan, mahkeme doğrudan tazminatların ödenmesine karar vermeyecektir. Mahkemece yalnızca işçinin işe başlatılmaması halinde işçiye ödenecek tazminat miktarı ile işçinin boşta geçen yani çalışmadığı süre için ödenecek tazminatların miktarı tespit edilir.

İşe iade davasında, işçinin 4 aylık boşta geçen süre ücreti ile en az 4 ay ile 8 ay arasında işe başlatmama tazminatı talep etmesi mümkündür. Mahkemece işe iadeye karar verilmesi halinde, işçinin başvurusu üzerine işveren tarafından işe iade gerçekleştirilmezse en az 4 ay en çok 8 aylık, işçinin kıdemine göre belirlenecek olan ücret tutarı, işe başlatmama tazminatı olarak işverenden talep edilebilir. İşverenin dava sonucunda talebe rağmen işçinin tazminatlarını ödememesi halinde, işe iade ile verilen karar tespit hükmü olduğundan tazminatlar açısından ilamsız takip yapılması mümkündür.

Ayrıca işverenin işçiyi işe iade kararına rağmen işe başlatmaması halinde boşta geçen süreler de eğer ödenmemişse kıdem ve ihbar tazminatında esas alınır.