Trafik kazasından kaynaklı tazminat davası sıklıkla karşımıza çıkan dava türlerinden biridir. Motorlu araçların kullanımı esnasında maddi hasarlı trafik kazaları meydana geldiği gibi yaralamalı ve ölümlü trafik kazaları da çok sık yaşanmaktadır. Trafik kazası sebebiyle tazminat davası bir kaza sonucunda maddi kayba uğrayan, yaralanan veya vefat halinde vefat edenin yakınları tarafından kazada kusurlu tarafa yöneltilen dava türüdür.
Trafik kazası sonucunda maddi ve manevi tazminat ana başlıkları altında belli tazminatlar talep edilebilmektedir. Bu makalemizde trafik kazası sonucunda hangi tazminatların talep edilebileceği konusuna açıklık getirilmiştir.
Trafik kazası nedeniyle açılacak tazminat davalarının hukuki dayanağı Türk Borçlar Kanunu’nun 49. Maddesinde düzenlenen haksız fiil sebebiyle uğranılan zararın tazmin edilmesidir. Borçlar Kanunu’nun 49. Maddesi;
‘’I. Genel olarak
MADDE 49- Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür.
Zarar verici fiili yasaklayan bir hukuk kuralı bulunmasa bile, ahlaka aykırı bir fiille başkasına kasten zarar veren de, bu zararı gidermekle yükümlüdür.’’
Şeklindedir.
1-Trafik Kazası Sebebiyle Maddi Tazminat Davası:
Trafik kazası yapan ve kazada kusursuz veya daha az kusurlu tarafın,kazada kusurlu tarafakaza sebebiyle maddi tazminat davası açması mümkündür. Maddi tazminat olarak talep edilebilecek unsurlar aşağıdaki şekildedir;
- Kaza sebebiyle uğranılan maddi hasar,
- Kaza sebebiyle araçta meydana gelen değer kaybı tazminatı,
- İkame araç bedeli (kaza nedeniyle aracın kullanılamadığı süre sebebiyle istenilen tazminat)
- Trafik kazası nedeniyle yaralanma söz konusu ise, tedavi giderleri (SGK tarafından karşılanmayan tedavi giderleri)
- Yaralanma ve bir maluliyet söz konusu ise maluliyet (iş göremezlik) tazminatı
- Geçici maluliyet tazminatı
- Bakıcı tazminatı
- Vefat Halinde ölüm tazminatları
1-Destekten Yoksun Kalma Tazminatı
2-Cenaze ve Defin Giderleri
Trafik kazası neticesinde bir ölüm meydana gelmişse, ölenin destek verdiği, vefatı halinde bakımından yoksun kalan kişiler tarafından destekten yoksun kalma tazminatı talep edilebilir.
Yaralanma halinde kalıcı maluliyet tazminatının hesaplanmasında, malul kalanın maluliyet oranı, yaşı, geliri ve tarafların kusur durumları mahkemece dikkate alınır.
Geçici maluliyet-iş göremezlik tazminatının hesaplanmasında, malul olanın iyileşme süresi dikkate alınarak hesaplama yapılır.
Destekten yoksun kalma tazminatının hesaplanmasında, vefat edenin ve destek verdiği geride kalan kişilerin yaşı, kusur durumu ve vefat edenin gelir durumu dikkate alınır.
Sigorta şirketine dava açılabilmesi için dava açmadan önce sigorta şirketine başvuruda bulunulması dava şartıdır.
2-Trafik Kazası Sebebiyle Manevi Tazminat Davası:
Trafik kazası sebebiyle yaralanma veya vefat halinde manevi tazminat davası da açılabilir. Trafik kazası nedeniyle yaralanan kişi kaza nedeniyle yaşadığı elem,üzüntü ve çektiği sıkıntılar nedeniyle kusurlu taraftan uygun bir miktarda manevi tazminat talep edebilir. Kaza sonucunda vefat meydana gelmişse vefat edenin mirasçıları da manevi tazminat talep edebilirler.
Manevi tazminat miktarının belirlenmesinde, kusur durumu, vefat edenin yaşı, gelir durumu dikkate alınır.
3-Trafik Kazası Sebebiyle Maddi ve Manevi Tazminat Kimlerden Talep Edilir?
Trafik kazası neticesinde maddi ve manevi tazminatın kimlerden talep edilebileceği de sıklıkla sorulur. Trafik kazası neticesinde maddi tazminat dava yoluyla aşağıdaki kişilerden talep edilebilir;
- Sigorta Şirketinden(Malulün yaralanmasına sebep olan aracın Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortasının Bulunduğu Sigorta Şirketi)
- Araç Sürücüsünden
- Aracın İşleteninden
Sigorta şirketi, trafik kazası sonucunda vefat halinde yalnızca destekten yoksun
kalma tazminatından sorumlu değildir. Maddi tazminatın hesaplanmasında ve tespitinde tarafların kusur oranları önem arz eder.
Manevi tazminat taleplerinin, kusurlu aracın Zorunlu Mali Mesuliyet sigortasından ve sigorta şirketinden talep edilmesi söz konusu değildir. Manevi tazminat yalnızca araç sürücüsünden ve aracın işleteninden istenebilir.
Kusurlu aracın zorunlu ali mesuliyet sigortası yok ise, bedensel zararlar yönünden güvence hesabına başvuru yapılarak tazminat talebinde bulunulabilir.
4-Tazminat Davaları Ne Zamana Kadar Açılabilir?
Trafik kazalarından kaynaklanan maddi tazminat taleplerine ilişkin zamanaşımı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 109. maddesindedüzenlenmiştir. İlgili kanun hükmüne göre; “Motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin talepler, zarar görenin, zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve herhalde, kaza gününden başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrar.”
Bu durumda maddi tazminat taleplerinin zararı ve tazminat yükümlüsünün öğrenildiği tarihten itibaren 2 yıl ve her halükarda kaza tarihinden itibaren 10 yıl içerisinde dava konusu edilmesi gerekir.
Manevi tazminat talepleri yönünden ise Karayolları Trafik Kanunu’nun 90. Maddesine göre; “Zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamındaki tazminatlar bu Kanun ve bu Kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda öngörülen usul ve esaslara tabidir. Söz konusu tazminatlar ve manevi tazminata ilişkin olarak bu Kanun ve genel şartlarda düzenlenmeyen hususlar hakkında 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun haksız fiillere ilişkin hükümleri uygulanır.” Denmektedir.
Manevi tazminat bakımından Borçlar Kanunu’nun 72. Maddesinde düzenlenen; “Tazminat istemi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yılın ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar.”hükmü uygulanır. Bu durumda manevi tazminat taleplerinin de 2 yıl ve 10 yıllık süreler içerisinde dava konusu edilmesi gerekir.
Ancak her iki tazminat türü açısından da ceza davası söz konusu ise bu durumda ceza kanunlarında düzenlenen zamanaşımı süresi uygulanır.
Trafik kazalarından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları hukuki bilgi gerektiren davalardır.