Kişisel veri; kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgiyi ifade etmektedir. Örneğin kişinin adı soyadı, TC Kimlik numarası, adresi, doğum tarihi, doğum yeri, ev adresi, banka hesabı bilgileri, doğum belgesi, yaşı, boyu, kilosu, fotoğrafı, ses kayıtları gibi bilgilerin tamamı kişisel veridir. Kişisel veriden bahsedebilmek için gerçek bir kişiye ait veri söz konusu olmalı ve gerçek kişinin belirli veya belirlenebilir olmasıdır.

Kanunda veri sorumlusu; kişisel verilerin işleme amaçlarını ve vasıtalarını belirleyen, veri kayıt sisteminin kurulmasından ve yönetilmesinden sorumlu olan gerçek veya tüzel kişi, veri işleyen ise; veri sorumlusunun verdiği yetkiye dayanarak onun adına kişisel verileri işleyen gerçek veya tüzel kişi olarak tanımlanmıştır.

Kişisel Verilerin Korunması Kanunu 24.03.2016 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Kanunun amacı, birinci maddede düzenlenmiş olup; kişisel verilerin işlenmesinde başta özel hayatın gizliliği olmak üzere kişilerin temel hak ve özgürlüklerini korumak ve kişisel verileri işleyen gerçek ve tüzel kişilerin yükümlülükleri ile uyacakları usul ve esasları düzenlemektir. Kişisel verilerin korunma sebebi öncelikle insan onurunun korunması, bireyin kendisi hakkında karar verme ve kendi kaderini tayin hakkı, özel hayatına saygı gösterilmesi ve kişisel verilerinin korunmasını isteme hakkıdır.

Kişisel verilerin korunmasının kapsamına, kişisel verilerin işlenmesi, aktarılması, silinmesi, yok edilmesi, anonim hale getirilmesi, veri güvenliğinin sağlanması girmektedir.

Kişisel verilerin işlenebilmesi veya aktarılabilmesinin şartı kişinin açık rızası veya istisnai durumlarda da örtülü rızasının olmasıdır.

Peki kişisel verilerin işlenmesiyle ilgili kabahatler ve kişisel verilere karşı suçlar nelerdir? Makalemizde bu konulara değineceğiz.

I.Kişisel Verilerin İşlenmesiyle İlgili Kabahatler ve Suçlar:

 Kişisel veriler, ancak Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nda ve diğer kanunlarda öngörülen usul ve esaslara uygun olarak işlenebilir ve aktarılabilir.

• Kabahatler:

Kabahat karşılığında idari yaptırım uygulanan eylemlerdir. Suç ise karşılığında hürriyeti bağlayıcı hapis veya adli para cezası öngörülen kanunlarda tanımlanan davranışlardır.

Kabahatlerin kapsamına, açık rıza alınırken aydınlatma yükümlülüğünü yerine getirmeme, veri güvenliğine ilişkin yükümlülükleri yerine getirmeme, kurul tarafından verilen kararları yerine getirmeme, veri sorumluları siciline kayıt ve bildirim yükümlülüğüne aykırı hareket etme girmektedir. Kabahatler sonucunda Kabahatler Kanunu uyarınca uygulanan idari yaptırımlar ise idari para cezaları ve idari tedbirlerdir.

Kamu Kurumları tarafından Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’na aykırı bir eylem gerçekleştirilmesi halinde de kurumun bildirimi doğrultusunda memur veya kamu görevlisi hakkında disiplin hükümlerine göre işlem yapılır.

İdari yaptırımlara karşı kararın tebliğ veya tefhiminden itibaren on beş gün içerisinde sulh ceza mahkemesine başvurulabilir.  Başvuru üzerine verilen karara karşı itiraz yoluna başvurulabilir. İtiraz sonucunda verilen karara karşı da kanun yararına bozma yoluna başvurulabilir.

• Suçlar:

Kişisel verilerin işlenmesi ve aktarılmasına ilişkin olarak Türk Ceza Kanunu’nda da bazı yaptırımlar ön görülmüştür. Bunlar;

Türk Ceza Kanunu’nun 135. Maddesi gereğince Kişisel Verilerin Kaydedilmesi Suçu, aynı kanunun 136. Maddesi gereğince Kişisel Verileri Hukuka Aykırı Olarak Verme veya Ele Geçirme Suçu, 138. Maddesi gereğince Verileri Yok Etmeme suçudur. Bu suçlar takibi şikayete bağlı olan suçlar değildir.  İlgili kanun düzenlemeleri şu şekildedir;

Kişisel verilerin kaydedilmesi

Madde 135- (1) Hukuka aykırı olarak kişisel verileri kaydeden kimseye bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir.^[53]

(2) Kişisel verinin, kişilerin siyasi, felsefi veya dini görüşlerine, ırki kökenlerine; hukuka aykırı olarak ahlaki eğilimlerine, cinsel yaşamlarına, sağlık durumlarına veya sendikal bağlantılarına ilişkin olması durumunda birinci fıkra uyarınca verilecek ceza yarı oranında artırılır.^[54]

Verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme

Madde 136- (1) Kişisel verileri, hukuka aykırı olarak bir başkasına veren, yayan veya ele geçiren kişi, iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.^[55]

(2) (Ek:17/10/2019-7188/17 md.) Suçun konusunun, Ceza Muhakemesi Kanununun 236 ncı maddesinin beşinci ve altıncı fıkraları uyarınca kayda alınan beyan ve görüntüler olması durumunda verilecek ceza bir kat artırılır.

Verileri yok etmeme

Madde 138- (1) Kanunların belirlediği sürelerin geçmiş olmasına karşın verileri sistem içinde yok etmekle yükümlü olanlara görevlerini yerine getirmediklerinde bir yıldan iki yıla kadar hapis cezası verilir.^[56]

(2) (Ek: 21/2/2014-6526/5 md.) Suçun konusunun Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre ortadan kaldırılması veya yok edilmesi gereken veri olması hâlinde verilecek ceza bir kat artırılır.

Kanunda düzenlenen bu suçların işlenmesi halinde belirtilen ceza yaptırımları uygulanacağı düzenlenmiştir. Kişisel verilerin korunması hususu detaylı bilgi gerektiren bir hukuki konu olup alanında uzman avukatlardan bilgi alınması önem arz eder.