Trafik cezasına itiraz, haksız bir şekilde trafik cezası kesildiğini düşünen kişiler tarafından bu cezaya itiraz edilmesi hakkı veren bir yasal düzenlemedir.

I.Trafik Cezasına İtiraz Usulü

Trafik cezalarına itiraz hakkı, Karayolları Trafik Kanunu Hükümleri Gereğince Uygulanan İdari Para Cezalarının Tahsilinde Ve Takibinde Uygulanacak Usul Ve Esaslar İle Kullanılacak Alındılar, Tutanaklar Ve Defterler Hakkında Yönetmelik’in 16. Maddesinde düzenlenmiştir.  

“Başvuru yolu

MADDE 16 – (1) Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağına karşı, kararın tebliği tarihinden itibaren en geç 15 (onbeş) gün içinde sulh ceza mahkemesine itiraz için başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari para cezası kesinleşir”.

Buna göre trafik cezasının ilgiliye tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde Sulh Ceza Hakimliği’ne başvurularak cezaya itiraz edilmesi mümkündür.  Mücbir sebebin varlığı dolayısıyla bu sürelerin geçirilmiş olması halinde, bu sebebin ortadan kalktığı tarihten itibaren en geç (7) yedi gün içinde karara karşı başvuruda bulunulabilir. Bu başvuru, kararın kesinleşmesini engellemez; ancak mahkeme yerine getirmeyi durdurabilir. İtiraz sonrası Sulh Ceza Hakimliği’nce duruşma yapılmaksızın dosya üzerinden inceleme yapılarak karar verilir.

Trafik cezasına itiraz dilekçesine eklenecek bir takım belgeler bulunmaktadır. Bunlar;

• Trafik cezası kararı,
• Cezanın tebliğine dair belge,
• Araç ruhsat fotokopisi
• Araç sahibinin kimlik belgesi fotokopisi
• Trafik cezası ödenmişse ödemenin yapıldığına dekonttur.

II.Trafik Cezasına İtiraz Sonucunda Mahkemece Verilecek Karar

Trafik cezasına itiraz sonucunda mahkemece itirazın haklı görülmesi halinde itirazın kabulüne karar verilerek ödenen para cezası itiraz edene iade edilir. İtirazın haklı görülebilmesi için yasaya aykırı bir biçimde trafik cezası kesilmiş olması gerekir. Bu sebeple itiraz dilekçesine itirazın haklılığını gösterir varsa belge veya fotoğrafların eklenmesi itirazın kabulü açısından önem arz eder. Örneğin Yargıtay radar uyarı levhası olmaması halinde hız kontrolünün yapılması durumunda verilen trafik cezasının iptali gerektiği yönünde kararlar vermektedir. Yargıtay 7. Ceza Dairesi 08.07.2014 tarihli, 2014/2954 E. ve 2014/14281 K. sayılı kararında; uyarı levhası olmadan radarla hız kontrolü yapılıp idari yaptırım uygulanamayacağına karar vermiştir. Bu nedenle trafik cezasına itirazın kanuna ve Yargıtay kararlarına uygun olması halinde itirazın kabulüne karar verilebilecektir.

Trafik cezasına itiraz haklı bir sebebe dayanmıyorsa bu durumda mahkemece itirazın reddi ile cezanın kesinleşmesine karar verilir.

III.Trafik Cezasına İtiraz için Harç ve Masraf Ödenmesi Gerekir mi?

Trafik cezasına itiraz için herhangi bir harç veya masraf ödenmesi gerekmemektedir. Ancak mahkeme itirazı haksız bulduğu durumda tebligat giderleri ile masrafların itiraz edenden alınmasına karar verebilir.

IV. Fahri Trafik Müfettişi Tarafından Verilen Cezaya İtiraz Mümkün müdür?

Fahri trafik müfettişi tarafından bildirilerek kesilen trafik cezasına da aynı şekilde tebliğden itibaren 15 gün içerisinde Sulh Ceza Hakimliği’ne başvurulmak suretiyle itiraz edilmesi mümkündür.

Fahri trafik müfettişliği 2918 sayılı Kanun’a, 4199 sayılı Kanun’un 43. maddesiyle eklenen ek 6. Maddede düzenlenmiştir.  

“Fahri trafik müfettişliği:

Ek Madde 6- (Ek: 17/10/1996 – 4199/43 md.)

Sürücülerin trafik kurallarına uyup uymadığını denetlemekle sorumlu olan yetkililere yardımcı olmak üzere Karayolu Trafik Güvenliği Kurulunca önerilen ve Karayolu Trafik Güvenliği Üst Kurulunca uygun görülen kişilere, valilerce ‘fahri trafik müfettişliği’ görevi verilir.

Fahri trafik müfettişleri; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun suç saydığı fiilleri işleyenler hakkında işlem yapılması amacıyla, Emniyet Genel Müdürlüğünce kendilerine verilen tutanağı düzenlemek ve bunları aracın tescilli olduğu trafik kuruluşuna gönderilmek üzere en geç bir hafta içerisinde herhangi bir trafik kuruluşuna teslim etmek zorundadırlar.

Fahri trafik müfettişleri İçişleri Bakanlığının belirleyeceği esas ve usullere göre eğitime tabi tutulabilirler.

Bu hizmet fahri ve ücretsizdir.

Görevini kötüye kullandığı tespit edilen fahri trafik müfettişleri iki aydan altı aya kadar hafif hapis cezası ile cezalandırılırlar. Yargılamaları tabi oldukları esaslara göre yapılır.

Ayrıca belgeleri iptal edilir.

Fahri trafik müfettişlerinin yetki ve sorumlulukları ile diğer usul ve esaslar İçişleri Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikte belirlenir.”

Fahri trafik müfettişlerince düzenlenen tutanakta yer ve zaman belirtilmesi, gerçeğe aykırı tutanak düzenlenmemesi gerekmektedir.

Fahri trafik müfettişleri tarafından düzenlenen trafik cezaları hakkında Yargıtay tarafından emsal kararlar verilmektedir.

V.Yargıtay’ın ve Sulh Ceza Hakimliklerinin Emsal Kararları

• Ceza Tutanağının usulüne uygun düzenlenmesi gerektiği yönünde Yargıtay 7.Ceza Dairesi’nin 15.12.2021 Tarihli ve 2021/29302 E.,  2021/17321 K. Sayılı kararı

 “ Kabahatlinin, itiraz dilekçesinde, üzerine kayıtlı herhangi bir araç olmadığını ve herhangi bir araç da kullanmadığını belirttiğinin anlaşılması, söz konusu idarî para cezasına konu tutanak içeriğinde de, cezaya konu araç plakası yazmadığı gibi, araç marka ve modelinin de belirtilmemiş olması ve bu nedenle anılan idari para cezası tutanağının usulüne uygun şekilde düzenlenmediğinin anlaşılması karşısında, başvurunun kabulü ve anılan idari para cezasının iptali yerine yazılı şekilde reddine karar verilmesinde isabet görülmemiş “

• Fahri trafik müfettişi tarafından düzenlenen tutanağın, müfettişin yetki alanı içerisinde olması gerektiği yönünde Yargıtay 7.Ceza Dairesi’nin 15.12.2021 Tarihli ve E:2021/29370, K:2021/17358 Sayılı Kararı;

“ Ankara ili Çankaya ilçesinde işlendiği ileri sürülen kabahat ile ilgili olarak idari para cezası kararını verme yetkisinin de bu yer idaresine ait olduğu cihetle, Yozgat Fahri Trafik Müfettişliği Büro Amirliği tarafından yetki alanı dışında işlenen kabahat ile ilgili düzenlenen idari para cezası karar tutanağının yetki yönünden hukuka uygun olmadığı’’

• Fahri Trafik Müfettişi tarafından ceza kesilirken delil sunulması gerektiğine ilişkin İstanbul 4. Sulh Ceza Hakimliği’nin 2023/1812 sayılı D.İş kararı

‘’Hakimliğimizce itiraza konu ceza tutanağı eklenerek ilgili kuruma yazı yazılmış, düzenlenen ceza tutanağına ait bilgi ve belgeleri içeren dosyanın tasdikli bir sureti ile, gerekli tebliğ/tebellüğ belgesinin onaylı bir suretinin çıkartılarak, itiraza ilişkin cevapları ceza tutanağını düzenleyen kurumdan istenilmiştir.

İlgili kurumdan cevap ve delillerini bildirilmesinin istenildiği, fakat ceza tutanağını düzenleyen kurum tarafından itiraz konusu kabahat oluşturan eylemin gerçekleştirildiğine dair hiçbir delilin bildirilmediği anlaşılmıştır.
Şahısların, suç veya kabahat oluşturan eylemlerinin karşılığında kanuni dayanağı bulunması halinde yaptırım olarak hapis cezası, adli para cezası, idari para cezası ve sair yaptırımlar uygulanmakta olup; söz konusu yaptırımların uygulanması için bireylerin eyleminin sabit ve ispat edilmiş olması gerekmektedir. Bu husus, hukuk devleti olmanın en tabii gereğidir.

Nitekim, Anayasa Mahkemesi de bu hususu, Karayolları Trafik Kanunu’nun uygulanmasıyla ilgili yapılan bir bireysel başvuruda “Anayasa ve ceza hukukunun temel kuralları uyarınca, kişilere ceza verilebilmesi için aranan koşullardan biri hukuka aykırı eylemin kanunda belirtilmiş olmasını, diğeri de bu eylemin o kişi tarafından gerçekleştirilmiş olduğunun kanıtlanmasını gerektirir.” şeklinde belirtmiştir. (Anayasa Mahkemesi’nin 2014/52 Esas, 2014/139 Karar sayılı kararı)

Açıklanan nedenlerle; Fahri Trafik Müfettişi tarafından yapılan tespitin (hatalı park) devamlılık arz ettiği ve delillendirilmesi gerektiği, itiraz edenin trafik idari para cezası karar tutanağına konu eylemini gerçekleştirdiğini ve itiraz dilekçesindeki hususların aksini gösterir bir delil dahi idare tarafından sunulmadığından; itirazın kabulüne, trafik idari para cezası karar tutanağının iptaline dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.’’