Haksız tutuklama sebebiyle tazminat talebi Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 141. Maddesinde düzenlenmiştir. Herhangi bir suç soruşturması veya kovuşturması sırasında haksız şekilde yakalanan, tutuklanan, kanuni gözaltı süresi içerisinde hakim karşısına çıkarılmayan kişilerin maddi ve manevi zararlarını devletten talep edebilmeleri mümkündür.

I.Koruma Tedbirleri Nedeniyle Tazminat Talebinin Şartları

Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 141. Maddesi gereğince tazminat talep edilebilmesi için kanunda belli şartlar sayılmıştır.

 (1) Suç soruşturması veya kovuşturması sırasında;

 a) Kanunlarda belirtilen koşullar dışında yakalanan, tutuklanan veya tutukluluğunun devamına karar verilen,

b) Kanunî gözaltı süresi içinde hâkim önüne çıkarılmayan,

c) Kanunî hakları hatırlatılmadan veya hatırlatılan haklarından yararlandırılma isteği yerine getirilmeden tutuklanan,

d) Kanuna uygun olarak tutuklandığı hâlde makul sürede yargılama mercii huzuruna çıkarılmayan ve bu süre içinde hakkında hüküm verilmeyen,

e) Kanuna uygun olarak yakalandıktan veya tutuklandıktan sonra haklarında kovuşturmaya yer olmadığına veya beraatlerine karar verilen,

 f) Mahkûm olup da gözaltı ve tutuklulukta geçirdiği süreleri, hükümlülük sürelerinden fazla olan veya işlediği suç için kanunda öngörülen cezanın sadece para cezası olması nedeniyle zorunlu olarak bu cezayla cezalandırılan,

g) Yakalama veya tutuklama nedenleri ve haklarındaki suçlamalar kendilerine, yazıyla veya bunun hemen olanaklı bulunmadığı hâllerde sözle açıklanmayan,

h) Yakalanmaları veya tutuklanmaları yakınlarına bildirilmeyen,

 i) Hakkındaki arama kararı ölçüsüz bir şekilde gerçekleştirilen,

 j) Eşyasına veya diğer malvarlığı değerlerine, koşulları oluşmadığı halde elkonulan veya korunması için gerekli tedbirler alınmayan ya da eşyası veya diğer malvarlığı değerleri amaç dışı kullanılan veya zamanında geri verilmeyen,

k) Yakalama, adli kontrol veya tutuklama işlemine karşı Kanunda öngörülen başvuru imkânlarından yararlandırılmayan,

l) Konutunu terk etmemek veya uyuşturucu, uyarıcı veya uçucu maddeler ile alkol bağımlılığından arınmak amacıyla hastaneye yatmak dâhil, tedavi veya muayene tedbirlerine tâbi olmak ve bunları kabul etmek şeklindeki adli kontrol yükümlülükleri uygulandıktan sonra haklarında kovuşturmaya yer olmadığına veya beraatlerine karar verilen,

 Kişiler, maddî ve manevî her türlü zararlarını, Devletten isteyebilirler.

Kanunda sayılan şartlarda haksız şekilde koruma tedbirleri uygulanması halinde maddi ve manevi tazminat talebinde bulunulması mümkündür. Haksız şekilde tutuklama kararı verilmesi, hukuka uygun şekilde tutuklama kararı verildiği halde daha sonra savcılık tarafından kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmesi, suç ile ilgili olmayan bir şahsın yakalanması ve ifadesinin alınması ancak daha sonra kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmesi gibi hallerde tazminat talep edilmesi mümkündür.

II.Haksız Tutuklama Sebebiyle Tazminat Talebi Başvuru Yolu

Haksız tutuklama sebebiyle tazminat talebi 1 Haziran 2024 Tarihinden önce tazminat talep edenin yerleşim yerinin bulunduğu Ağır Ceza Mahkemesi’nden bir dilekçe ile yapılabilirken Koruma Tedbirleri (Ceza Muhakemeleri Kanunu (CMK) 141-142) Nedeniyle Oluşan Maddi ve Manevi Zararların Tazmini İstemiyle Yapılacak Başvurular  Türkiye Büyük Millet Meclisinde 02.03.2024 tarihinde kabul edilen ve 12.03.2024 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 7499 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun kapsamında,

01 Haziran 2024 tarihinden sonra, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 142’nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, CMK’nun 141/1-e, f ve l fıkraları kapsamında kalan maddi – manevi zararın tazmini istemiyle yapılacak başvurular Tazminat Komisyonu Başkanlığı’nın görevine verilmiştir.

 İlgili Kanun gereğince tazminat talebi Adalet Bakanlığı Tazminat Komisyonu Başkanlığı’na, başkanlığın web sitesindeki formun doldurulması ve eklerinin eklenmesi suretiyle yapılmaktadır.

Komisyona başvuru yapılırken haksız tutuklama veya yakalama sebebiyle uğranılan maddi zarara ilişkin belgelerin başvuru formuna eklenmesi, maddi ve manevi tazminat talebi miktarının belirtilmesi gerekir.

Tazminat komisyonu tarafından başvuru sonrasında inceleme yapılarak başvurunun uygun görülmesi halinde haksız tutuklama sebebiyle tazminat ödenmesine karar verilebilmektedir.

Haksız tutuklama ve koruma tedbirleri nedeniyle tazminat talebi hukuki bilgi ve değerlendirme gerektiren bir başvuru olup hak kaybına uğramamak adına uzman bir avukattan hukuki yardım alınması tavsiye edilir.